ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Τα σύγχρονα ηλεκτρονικά περιβάλλοντα παραγωγής λόγου, συνοδεύονται από οδηγούς συγγραφής κειμένων, οι οποίοι στηρίζονται στην ύπαρξη κειμενικών «προτύπων», πάνω στα οποία μπορεί να κινηθεί ο συγγραφέας, προκειμένου να είναι  φιλικότερη η αξιοποίηση των ΤΠΕ ως μέσων παραγωγής γραπτού λόγου στους λιγότερο εξοικειωμένους.

Βέβαια η συγγραφή πάνω σε αυστηρά καθορισμένα κειμενικά πρότυπα μπορεί να  οδηγήσει τους μαθητές στην καθοδηγούμενη, μηχανιστική  συγγραφή κειμένων με στατικό και όχι δημιουργικό τρόπο, ενώ τα ηλεκτρονικά περιβάλλοντα παραγωγής λόγου θα πρέπει να αποτελέσουν τα μέσα που θα ευνοούν τον πειραματισμό και τη δημιουργικότητα

 

Ο επεξεργαστής κειμένου είναι μια ειδική κατηγορία λογισμικού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή, τροποποίηση, σελιδοποίηση και επικοινωνία κειμένων σε ψηφιακή μορφή. Στο εννοιολογικό επίπεδο, η επεξεργασία κειμένου συνιστά μία νέα μέθοδο γραφής, η οποία είναι ποιοτικά διαφορετική από τη γραφή που λαμβάνει χώρα με χαρτί και μολύβι. Δείχνει την εξέλιξη στη γραφή, τον αναστοχασμό. Σενάρια γλώσσας, ιστορίας κλπ. (κυρίως). Υπερμεσικό (με χρήση υπερσυνδέσμων). Ευνοεί την πολυτροπικότητα (δυνατότητα να ενσωματώνει διαφορετικές μορφές π.χ. εικόνες – οπτικοποίηση στις κοιν. επιστήμες).

H επεξεργασία κειμένου συνιστά μια δραστηριότητα που διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο

Στην οργάνωση των ιδεών και τωνεπιχειρημάτων

O επεξεργαστής κειμένου μπορεί να επιφέρει νέες ανέσεις στην πρακτική πλευρά της γραφής απλουστεύοντας τις διορθώσεις, τις τροποποιήσεις, τη σελιδοποίηση, τις μετακινήσεις μερών, κλπ.

Δραστηριότητες που μπορούν να πραγματοποιηθούν με τη βοήθεια επεξεργασίας κειμένου

• Κείμενα για μετασχηματισμό (κείμενα με ορθογραφικά και συντακτικά λάθη, παραλείψεις ή επαναλήψεις λέξεων).
• Κείμενα για μελέτη (κείμενα τα οποία πρέπει να αναδημιουργηθούν, αναλυθούν ή να γίνουν περιλήψεις).
• Σύνταξη κειμένων (δημιουργία νέων κειμένων, αναζήτηση και ενσωμάτωση υπαρχόντων κειμένων, μορφοποίηση, προσθήκη εικόνων και γραφικών, δημιουργική έκφραση).
• Χρήση των επεξεργαστών κειμένων για τη σχεδίαση, σύνθεση και δημιουργία πολυτροπικών εγγράφων (κείμενα, εικόνες, ήχοι, βίντεο) 

  Μια διδακτική πρόταση στο μάθημα της Ιστορίας για τη ζωή και το χαρακτήρα του Cromwell με τη χρήση του επεξεργαστή κειμένου:
 http://www.schoolhistory.co.uk/lessons/cromwell/cromwell_lesson.html

Σύννεφα λέξεων

Όταν λέμε «σύννεφο λέξεων» (word cloud) ή «σύννεφο ετικετών» (tag cloud) εννοούμε μια «εικόνα» με όλες τις λέξεις κάποιου κειμένου, κάποιας ιστοσελίδας ή όλες τις ετικέτες.Το χαρακτηριστικό είναι, πως το μέγεθος κάθε λέξης στο σύννεφο εξαρτάται από τον αριθμό εμφάνισης της λέξης αυτής  στην αρχική πηγή. Έτσι οι λέξεις που περιέχονται πολλές φορές εμφανίζονται μεγάλες  και στη συνέχεια οι υπόλοιπες όλο και πιο μικρές.

    Το Wordle (http://www.wordle.net) είναι δωρεάν εφαρμογή Web 2.0 που επιτρέπει στους  χρήστες να δημιουργούν «σύννεφα λέξεων» (word clouds). 

 Αλλες τέτοιες εφαρμογές που δημιουργούν  σύννεφα-λέξεων είναι wirdout  ((http://worditout.com/)   το tagxeto (http://www.tagxedo.com)

Με τον τρόπο αυτό οπτικοποιείται η συχνότητα εμφάνισης μιας λέξης από ένα δοσμένο κείμενο, καθώς οι λέξεις με τη μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης παρουσιάζονται μεγαλύτερες σε σχέση με τις υπόλοιπες. Ο χρήστης αφού δημιουργήσει το «σύννεφο λέξεων» που επιθυμεί μπορεί να το μορφοποιήσει, αλλάζοντας γραμματοσειρά, χρώματα, σχήμα ή την κατεύθυνση των λέξεων, να το εκτυπώσει, να το αποθηκεύσει ως εικόνα, να το δημοσιεύσει στο διαδικτυακό του τόπου ή να το διαμοιράσει ως σύνδεσμο.  

Κάποιες ιδέες παιδαγωγικής αξιοποίησης του Wordle στη διδασκαλία:

• Έλεγχος της συχνότητας εμφάνισης μιας λέξης: Οι μαθητές επικολλούν κείμενό τους στο Wordle και διαπιστώνουν εάν χρησιμοποιούν κάποιες λέξεις πιο συχνά. Μπορούν να  αντικαταστήσουν τις κοινές λέξεις με συνώνυμες και συγκρίνουν το Wordle του νέου γραπτού τους με το αρχικό.

• Εμπλουτισμός λεξιλογίου: Δίνεται μια λέξη και οι μαθητές προσπαθούν να γράψουν όσο το δυνατόν περισσότερες λέξεις που σχετίζονται μ’ αυτήν (συνώνυμες, παράγωγες κλπ.). Εξάγουν την εργασία τους σε Wordle και συζητούν για τα αποτελέσματα.

• Ανάλυση κειμένου: Οι μαθητές επικολλούν ένα απόσπασμα κειμένου (ιστορικό, λογοτεχνικό κλπ.) ή ενός άρθρου και δημιουργούν το αντίστοιχο Wordle. Ακολουθεί συζήτηση: Ποιο θέμα πραγματεύεται το κείμενο, ποιες είναι οι λέξεις κλειδιά, ποια είναι η βασική ιδέα; Παρόμοιες δραστηριότητες μπορεί να γίνουν για την ανάλυση ιστορικών κειμένων, διαδικτυακών τόπων κ.ο.κ.

• ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
  Πως έγινε ένας κακός άνθρωπος 
                     της Ελένης Βακαλό
  
  Οπτικοποίηση της συχνότητας εμφάνισης των λέξεων του ποιήματος